In de winter van 2024-2025 ging ik in de leer bij mijn vader Klaas Nobel om uiteindelijk zelf een beddebankje te maken. Van de bekende thema's die toegepast werden op de beddebankjes heb ik gekozen voor de walvisvaart. Voortschrijdend inzicht leerde dat de walvisvaart zich uitbreidde tot de eerste globale extractie industrie die bijna resulteerde in het uitsterven van de walvissen. En dat het een blauwdruk heeft gevormd voor daaropvolgende industrieën die voort blijven denderen ten koste van de levende wereld.

De titel 'Walvistraan' verwijst zowel naar het industriële product dat gewonnen werd uit de vetlaag van de walvissen als naar verdriet. Zandlopers en druppelvormen refereren aan de walvistraan, maar ook aan smeltend ijsals gevolg van klimaatverandering en gaan een relatie aan met vormen van pupillen van walvissen die tegen een steeds fellere zon inkijken. De pupil op het front is versmolten geraakt met de druppelvormen.

Dat beddebankjes letterlijk een opstapje naar het bed zijn is een belangrijke eigenschap. De slaap is een ruimte waarin ideeën vrij kunnen ontstaan en samensmelten; een spirituele ruimte. Dit beddebankje kan ook gezien worden als een altaarstuk voor de walvissen. Niet zo groots als de rituelen en monumenten die al eeuwenlang gewijd zijn aan walvissen bij de Kogan-ji tempel in Japan, maar een opening tot reflectie die hier geworteld is. Op het blad van het beddebankje zijn twee walvissen te herkennen die naar elkaar toe gebogen zijn, een vinvis en een bultrug die me in een droom geholpen hebben. Ze staan symbool voor helpers en begeleiders op de weg naar nieuwe ideeën en leefwijzen. Naar manieren om bondgenoten te zijn van mensen, walvissen en gebieden tot we allemaal in vrijheid kunnen leven.

In the winter of 2024-2025, I apprenticed with my father Klaas Nobel, with the aim of making a bed bench myself. From the well-known themes traditionally used on bed benches, I chose whaling. Growing awareness has revealed that whaling expanded into the first global extractive industry, nearly leading to the extinction of whales. It also became a blueprint for subsequent industries that continue to expand at the expense of the living world.

The title WALVISTRAAN refers both to the industrial product derived from whale blubber and to sorrow (it has a double meaning; both whale oil as well as whale tear). Hourglass and droplet shapes on the bed bench refer to whale tears, but also to melting ice caused by climate change. I also incorporated forms of whale pupils looking into an increasingly bright sun. The pupil on the front merges with the droplet shapes.

Bed benches literally function as a step up to the bed, which is an important characteristic. Sleep is a space where ideas can arise freely and merge, a spiritual space. This bed bench can also be seen as an altar piece for whales. Not as monumental as the rituals and memorials dedicated for centuries to whales at the Kogan-ji temple in Japan but as a locally rooted invitation to reflection. On the surface of the bed bench, two whales can be recognized bending toward one another: a fin whale and a humpback whale who helped me in a dream. They symbolize helpers and guides on the path toward new ideas and ways of living; toward becoming allies to humans, whales, and environments, until we all can live in freedom

Volledige tekst: OVER WALVISTRAAN / ABOUT WHALE TEAR/WHALE OIL

De werkperiode werd mede mogelijk gemaakt dankzij een voucher Ambachten van het Mondriaan Fonds.

Tot 21 oktober 2026 te zien in Cultuurhistorisch museum Sorgdrager in Hollum. Bij deze tentoonstelling is een publicatie verschenen die verkrijgbaar is in de museumwinkel.



Walvistraan | Amelander beddebankje van drijfhout, vuren, gestoomd beuken, krijt, beender- en huidenlijm, caseïne, aangespoelde steenkool, walvisbot uit de Amelander walvisvaart, vernis en lak, 88x34x46 cm. 2025





De walvissen komen de botten van hun voorouders halen | caseïne, aangespoelde steenkool, walvisbot, zeewater en gesso op doek, 200x80 cm. 2024

Dit schilderij verbindt de nog aanwezige restanten van de industrie van de walvisvaart op speculatieve wijze aan de tegenwoordig steeds frequentere bezoeken van walvissen aan de Noord- en Waddenzee.

This painting speculatively connects the remaining traces of the whaling industry with the increasingly frequent visits of whales to the North Sea and the Wadden Sea.







Traanbuis (voor ongezongen liederen) | aangespoeld walvisbot en blauw vivianiet uit versteend hout uit de Noordzee, 62x20x5 cm. 2026

Deze sculptuur van een aangespoeld walvisbot draagt druppels van blauw vivianiet, een mineraal dat in de bodem van de Noordzee uit hout gevormd werd. Deze gaan een relatie aan met de druppelvormen op het beddebankje en symboliseren de verloren gegane liederen van blauwe vinvissen die vanwege gebrek aan voedsel stoppen met zingen tijdens hittegolven.

This sculpture of a washed-up whalebone carries droplets of blue vivianite, a mineral formed from wood in the seabed of the North Sea. These relate to the droplet shapes on the bed bench and symbolize the lost songs of blue whales, who stop singing during heatwaves due to a lack of food.